Doç. Dr. Fatma DEMİRCİ ÜÇSULAR
Özet
Eozinofilik akciğer hastalıkları (EAH), akciğer parankimi, hava yolları veya alveollerde eozinofilik inflamasyonla karakterize, etiyoloji ve klinik özellikleri bakımından heterojen bir hastalık grubudur. Eozinofiller normal konak savunmasında görev almakla birlikte, aşırı veya kontrolsüz aktivasyonla-rı sonucunda granül proteinleri, sitokinler ve diğer proinflamatuvar mediyatörlerin salınımına bağlı olarak akciğer dokusunda inflamasyon, hasar ve yeniden yapılanmaya neden olabilir. Pulmoner eozinofili; periferik kan eozinofilisi, bronkoalveoler lavajda (BAL) eozinofil artışı veya akciğer dokusunda eozinofilik infiltrasyon ile gösterilebilir ve periferik kan eozinofilisinin bulunmaması pulmoner eo-zinofiliyi dışlamaz. EAH; enfeksiyonlar, ilaçlar ve alerjik bronkopulmoner aspergilloz/mikoz gibi sekonder nedenlerin yanı sıra akut ve kronik eozinofilik pnömoni, eozinofilik granülomatozislipolianjiit (EGPA) ve hiper eozinofilik sendrom (HES) gibi primer hastalıkları içerir. Klinik ve radyolojik bulgular çoğunlukla özgül olmadığından tanı; ayrıntılı klinik ve epidemiyolojik öykü, periferik kan eozinofili-si, BAL incelemesi, serolojik ve mikrobiyolojik testler, yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi ve gerektiğinde histopatolojik değerlendirme birlikte kullanılarak konulur. Yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi hastalıkların tanısal değerlendirmesinde önemli olmakla birlikte, radyolojik bulgular çoğu zaman tek başına yeterli değildir. Eozinofilik akciğer hastalıklarının patogenezinde özellikle tip 2 (T2) inflamasyon ve IL-5, IL-4 ve IL-13 gibi sitokinler önemli rol oynar. Tedavinin temelini hastalığın nedenine ve organ tutulumunun şiddetine göre sistemik glukokortikoidler, enfeksiyona yönelik tedaviler, antifungal ajanlar ve immünsüpresif tedaviler oluşturur. Relapslı, steroid-bağımlı veya refrakter hastalıklarda anti-IL-5/IL-5 reseptörü, anti-IgE ve anti-IL-4 reseptörü gibi hedefe yönelik biyolojik tedaviler giderek daha fazla kullanılmaktadır. Bununla birlikte, özellikle CEP, ABPA/ABPM ve eozinofilik bronşiyolit gibi hastalıklarda biyolojik tedavilerin kanıt düzeyi halen sınırlıdır. Bu bölümde eozinofilik akciğer hastalıklarının patogenezi, etiyolojisi, tanısal yaklaşımı, radyolojik ve laboratuvar özellikleri, klinik alt tipleri, tedavi seçenekleri ve güncel biyolojik tedaviler güncel literatür eşliğinde ele alınmaktadır.